De kracht van Loose Parts: Eindeloos spelen (En nee het zijn niet vergeten schroefjes!)

Last updated on February 17th, 2026 at 01:59 pm

Bij loose parts denk je misschien aan een Ikea kastje in elkaar zitten en dat je dan aan het eind een aantal loose parts overhoudt…. Maar er is ook een andere, positieve betekenis! En dat is loose parts als losse materialen waarmee kinderen kunnen spelen. Kenmerkend is dat je er van alles mee kunt doen. Niets staat vast!  Kinderen kunnen loose parts vrij gebruiken, combineren en hergebruiken. Het draait allemaal om vrijheid, experimenteren en ontdekken, niet om vooraf bedachte thema’s of doelen.

Loose parts zijn geen kant-en-klare speelgoedsets of instructies. Het zjin dingen en voorwerpen die op veel manieren gebruikt kunnen worden. Ze stimuleren creativiteit, probleemoplossend vermogen en zelfstandigheid. Kinderen kunnen bouwen, stapelen, ordenen, rollen, combineren en nieuwe vormen bedenken met dezelfde materialen.

Klinkt goed toch?

De Loose parts theorie

De theorie achter loose parts komt van Simon Nicholson, een architect en ontwerper. Hij ontdekte dat kinderen creatiever en actiever worden als ze materialen hebben die ze zelf kunnen verplaatsen, combineren en veranderen. Met losse materialen, oftewel loose parts, kunnen kinderen vrij experimenteren en nieuwe oplossingen bedenken zonder dat er een goed of fout is. Het gaat dus niet om kant-en-klaar speelgoed, maar om voorwerpen die op verschillende manieren gebruikt kunnen worden. Daardoor leren kinderen spelenderwijs over oorzaak en gevolg, balans, ruimte en vormen.

Onderstaand kind laat even zien hoe je kunt spelen met loose parts! Hij gebruikt een doos als hoed! Hij experimenteert dus met een loose part, in dit geval een doos. En hij gebruikt de doos op vernieuwende manieren door hem op zijn hoofd te zetten.

Loose parts en Reggio Emilia

Het idee van loose parts sluit aan bij de zogenoemde Reggio Emilia aanpak. Die gaat er namelijk vanuit dat kinderen leren door zelf te ontdekken, uit te proberen en betekenis te geven aan wat ze doen. Loose parts passen hier precies bij: kinderen kunnen ermee experimenteren, combineren en oplossingen bedenken zonder dat iemand zegt wat “goed” of “fout” is. Zo ontwikkelen kinderen spelenderwijs creativiteit, probleemoplossend vermogen, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden.

Open end play

Loose parts play is een vorm van open end play. Dat betekent dat er geen vaste uitkomst of verhaal is en dat kinderen zelf beslissen wat ze doen. Elk voorwerp kan meerdere functies hebben en het spel verandert voortdurend.

Loose parts speel ideeën

Loose parts speel ideeën zijn eindeloos omdat elk voorwerp op meerdere manieren kan worden gebruikt. Kinderen kunnen materialen stapelen, combineren, rangschikken, rollen, verplaatsen of iets heel anders bedenken.

Loose parts binnen en buiten

 

Je kunt loose parts binnen en buiten gebruiken. Binnen kun je een mand of doos vullen met verschillende materialen die veilig zijn voor kinderen. Denk aan bakjes, bekers, karton, stukjes stof of lintjes. Buiten kunnen kinderen takjes, bladeren, zand, stenen en dennenappels verzamelen en hiermee bruggen, torens, racebanen of fantasiedorpjes bouwen.

Loose parts bloemen

Loose parts bloemen zijn een leuke manier om kinderen creatief en vrij te laten spelen. Je kunt bijvoorbeeld met behulp van houten schijfjes, knopen, foam vormen, knopen, kurken, etc. bloemen maken. Leg de materialen op een grote tafel, speelmat of dienblad en laat het kind zelf een bloemenveld of tuin ontwerpen.  Kinderen kunnen de onderdelen stapelen, combineren, rangschikken en patronen maken, waardoor ze spelenderwijs leren over symmetrie, vormen en kleur.

Loose Parts Lente

In de lente kunnen kinderen met loose parts lekker experimenteren met materialen en thema’s uit het seizoen. Ze kunnen bijvoorbeeld kleine houten vogels of foam vlinders combineren met gekleurde stenen om een mini-lentetuin te maken, of mandala-onderdelen en gekleurde knopen gebruiken om bloeiende bloemen en zonnen op een speelmat te leggen.

Takjes en stukjes mos kunnen dienen als paadjes of nestjes, terwijl zacht foam of vilt kan worden gebruikt als gras of veldjes voor diertjes. Water in een bakje kan een beekje of plas vormen waar ze stenen en foam vormen in laten drijven, en met gekleurde kralen kunnen ze insecten, druppels of pollen toevoegen.

Wat is het verschil met ‘gewoon’ speelgoed?

Het verschil tussen loose parts en gewoon speelgoed is dat loose parts veel vrijer en flexibeler zijn. Gewoon speelgoed zoals een Barbie-pop of Playmobil-set heeft vaak een vaste functie en een bepaald doel, terwijl loose parts vrij gecombineerd en ingezet kunnen worden.

Let op: Een Barbie kan theoretisch als loose part gebruikt worden! Maar dit gebeurt meestal niet, omdat Barbie al een specifieke identiteit en rol heeft. Ze is minder neutraal dan echte loose parts. Maar als een kind Barbie als een brug gebruikt is Barbie op dat moment een loose part! Kijk maar:

Loose parts voorbeelden

Loose parts kunnen zowel traditioneel speelgoed als huishoudelijke voorwerpen zijn. Het leuke en handige aan loose parts is dat het feitelijk van alles kan zijn! Voorbeelden van huishoudelijke loose parts zijn grote plastic bekers en bakjes, kartonnen verpakkingen, stukken stof, sjaaltjes, linten, lepels, houten spatels, lege kruidenpotjes, rieten mandjes of dozen, flessen, dopjes, karton en gerecycleerde materialen.

Loose parts per leeftijd

Voor baby’s moet alles groot, zacht en licht zijn, zodat er geen verstikkingsgevaar is. Peuters kunnen iets steviger materiaal gebruiken, maar kleine onderdelen blijven gevaarlijk. Kleuters kunnen veilig omgaan met grotere natuurlijke materialen en karton, terwijl schoolkinderen en tieners complexere of kleinere materialen kunnen gebruiken, altijd onder toezicht bij potentieel gevaarlijke voorwerpen.

Baby’s (± 0–1 jaar, altijd onder toezicht)

• Grote houten ringen
• Zachte stoffen doekjes (katoen, mousseline)
• Grote houten lepels
• Stoffen ballen
• Houten blokken zonder kleine onderdelen
• Onbreekbare metalen schaaltjes
• Kartonnen kokers met afgeronde randen
• Zachte sjaaltjes

Peuters (± 1–3 jaar, onder toezicht)

• Houten blokken in verschillende vormen
• Plastic bakjes en deksels
• Houten lepels en spatels
• Kartonnen dozen
• Grote stenen zonder scherpe randen
• Dennenappels (groot formaat)
• Lege plastic flessen met goed vastgedraaide dop
• Stoffen restjes
• Houten schijven
• Siliconen muffinvormpjes

Kleuters (± 3–6 jaar)

• Dopjes en deksels
• Kurken
• Houten schijfjes
• Stukken karton
• Touwtjes en linten
• Wasmanden en kratjes
• Houten kralen (groot formaat)
• Steentjes en schelpen
• Oude sleutels (zonder scherpe punten)
• Stukken stof, handdoeken, theedoeken
• Knijpers
• Blikjes (rand gecontroleerd)

Schoolkinderen (± 6–12 jaar)

• Schroeven, bouten en moeren
• Planken en latten
• PVC-buizen
•  Elastieken
• Oude keukengerei (zeef, vergiet, maatbekers)Houten pallets (klein formaat)
• Oude cd’s
• Kabelbinders
• Kartonnen kokers
• Meetlinten
• Magneten
• Stenen, grind, zand
• Plastic buizen en trechters

Tieners (± 12+)

• Houtresten
• Metaalonderdelen
• Oude elektronica om uit elkaar te halen
• Gereedschap (onder begeleiding)
• Touw, kettingen
• Oude fietsen of fietsonderdelen
• Verf, tape, bindmateriaal
• Karton en verpakkingsmateriaal
• Spijkers en schroeven
• Bouwafval (hout, buizen, platen)
• Stoffen en leerresten

Let op: Loose parts zijn dus niet automatisch veilig voor elke leeftijd. Wat loose parts zijn, hangt af van wie ermee speelt, niet alleen van het object zelf. Voor baby’s en peuters geldt altijd actief toezicht. Naarmate kinderen ouder worden, kunnen complexere en echtere materialen worden toegevoegd. Loose parts groeien dus letterlijk mee met je kind.

Hoef je dan geen speelgoed meer te kopen voor je kind?

Ik rekende mezelf rijk, en dacht vergenoegd: ‘Dat is goed nieuws! Dan hoef ik dus geen speelgoed meer te kopen! Ik kan gewoon dingen die ik al in huis heb aanbieden als loose parts!’ Maar dat bleek toch niet de bedoeling.

Loose parts zijn een goede aanvulling op traditioneel speelgoed en stimuleren andere vaardigheden, maar kinderen kunnen ook plezier hebben van speciaal speelgoed.

Niettemin vind ik het wel een budgetvriendelijke oplossing!

Voordelen van loose parts voor je kind

Hieronder alle voordelen van loose parts voor de ontwikkeling van je kind!  Ze zijn goed voor:

1. Creativiteit
2. Probleemoplossend vermogen
3. Zelfstandigheid
4. Planning
5. Doorzettingsvermogen
6. Sociale vaardigheden
7. Samenwerking
8. Zelfvertrouwen
9. Flexibiliteit
10. Abstract denken
11. Concentratie
12. Fijne motoriek
13. Begrip van oorzaak en gevolg.

27 Loose Parts Ideeën voor Speelgoed kopen

Stel, je bent nu helemaal geïnspireerd door het idee van Loose parts speelgoed voor je kind. Je wilt voortaan speelgoed kopen dat uitnodigt tot open end play. Speelgoed dat je kind stimuleert om zelf te bedenken wat hij ermee zal doen. Dan vind je hieronder een handige lijst met 26 speelgoed ideeën die je kunt kopen en die voldoen aan loose parts.

1. LEGO / DUPLO blokken
2. Kapla / houten plankjes
3. Magnetische bouwplaten
4. Magnetische tandwielsets
5. Autowegdelen (los)
6. Kleine houten auto’s
7. Kleine houten treinen
8. Kleine dierenfiguren (plastic of hout)
9. Poppen zonder vaste rol of identiteit
10. Houten mensenfiguren
11. Houten blokken in verschillende vormen
12. Houten schijven
13. Houten kralen (groot formaat)
14. Zachte foam blokken
15. Bouwplaten met losse onderdelen
16. Treinsets met losse rails
17. Magnetische letters
18. Magnetische vormen
19. STEM bouwsets (losse onderdelen, verkocht als speelgoed)
20. Losse LEGO Technic onderdelen
21. Miniatuur voertuigen / boten / vliegtuigen
22. Losse wielen van speelgoedauto’s
23. Losse blokjes uit bouwsets
24. Losse onderdelen uit creatieve speelsets
25. Losse foam vormen uit bouwsets
26. Miniatuur poppenhuisaccessoires zonder vaste rol
27. Speelzand

Buiten kunnen kinderen heerlijk spelen met loose parts. Moeder natuur biedt zelf al veel inspiratie. Je kunt eventueel materialen aanbieden zoals takjes, bladeren, stenen, dennenappels, zand, water, schelpen of losse bloemen.

Combineer dit eventueel met veilige, lichte voorwerpen van thuis. En dan kun je denken aan plastic bakjes, kleine emmers, schepjes of houten plankjes. Leg de materialen op een plek waar je kind vrij kan verkennen, stapelen, combineren, graven of rollen. Dit kost weinig voorbereiding; vaak wijst de natuur zichzelf en je kind ontdekt vanzelf wat mogelijk is. Het belangrijkste is dat je kind de ruimte en vrijheid krijgt om zelf te experimenteren en nieuwe vormen of spelideeën te bedenken.

Samenvattend

Kortom, loose parts zijn losse, herbruikbare materialen die kinderen stimuleren vrij te spelen, te ontdekken, te creëren en te leren. Het idee sluit aan bij de Reggio Emilia aanpak en open end play, waarbij kinderen zelf bepalen wat ze doen en hoe ze het materiaal gebruiken.

Ouders kunnen zowel speelgoed als huishoudelijke voorwerpen aanbieden om kinderen een veilige en uitdagende speelomgeving te bieden. Het spelen met loose parts bevordert creativiteit, zelfstandigheid, probleemoplossend vermogen, sociale vaardigheden en zelfvertrouwen.

Met loose parts kunnen kinderen binnen en buiten eindeloos variëren en ontdekken. Alles kan meerdere functies hebben en het spel verandert continu. Door huishoudelijke materialen te hergebruiken leren kinderen bovendien dat spel en leren niet afhankelijk zijn van nieuw speelgoed. De combinatie van natuurlijke materialen, alledaagse objecten en traditionele speelmaterialen maakt loose parts tot een veelzijdige en waardevolle speelvorm voor elke leeftijd.

Leestip

• Buitenspeelgoed