Documentaire Mr. Nobody Against Putin

Hoe is het leven in Rusland? Hoe kijken de mensen daar tegen de oorlog met Oekraïne aan? In de documentaire Mr. Nobody Against Putin krijgen we een kijkje achter de schermen.  Een kijkje in het dagelijks leven op een Russische school om precies te zijn. En dat is dankzij basisschoolleraar Pavel ‘Pasha’ Talankin. Deze documentaire kreeg zelfs een Oscar.

Documentaire Mr. Nobody Against Putin

Pavel Talankin is een geliefde Russische basisschoolleraar in het grijze industriestadje Karabasj dat in de Oeral ligt. Eén van zijn taken is bijzondere gelegenheden filmen op de basisschool waar hij werkt. In eerste instantie begon hij dus niet bewust te filmen om een documentaire te maken. Integendeel.

Zoals de meeste Russen werd ook hij verrast door Poetins beslissing om een ‘militaire operatie’ te doen in Oekraïne. Maar langzaam maar zeker dringt de invloed van Poetin en de overheid steeds verder de school binnen: er is een grote inbreuk op de vrijheid van lesgeven. Steeds meer wordt de school een propaganda-machine en wervingsplek voor soldaten.

Van gewone school naar propaganda-machine en wervingsplek voor soldaten

Zo krijgen de docenten ineens specifieke instructies over de voortaan (verplichte) inhoud van hun lessen. Er wordt een patriottisch leerplan ingevoerd dat de oorlog steunt. Zo worden bijvoorbeeld lessen in marcheren en granaat werpen ingevoerd! En weet je wie ze als gastdocent op bezoek krijgen? Leden van de gevreesde Wagner groep, een groep van huursoldaten.

Verplichte lessen

Pavel Talankin moet alles filmen en uploaden naar regerings websites om te laten zien dat de school netjes de instructies van de regering opvolgt. Ondertussen krijgt hij het gevoel dat de leraren als het ware gedwongen worden om ook oorlog te voeren in de vorm van nieuwe, verplichte lessen. Uiteindelijk kan hij het niet langer aanzien en dient zijn ontslag in.

Maar dan krijgt hij vanuit het Westen een uitnodiging om een documentaire te maken over het leven op een Russische basisschool: hij is daarvoor in de perfecte positie, want zijn taak ís al om dingen te filmen. Het is een perfecte dekmantel. Hij trekt zijn ontslag in, en filmt twee jaar lang het leven op school. Hij doet dat in samenwerking met regisseur David Borenstein.

Het resultaat is Mr. Nobody Against Putin: een documentaire over de impact van de oorlog met Oekraïne op het leven van gewone Russen.

Wat leren Russische kinderen?

Pavel Talankin  filmde diverse lessen waarin docenten keurig vanaf een A4-tje hun lessen voorlezen. Verwonderd hoorde ik wat de Russische kinderen zoal leren.

• Het overheidsbeleid in Oekraïne wordt bepaald door radicalen, nationalisten en neonazi’s. Alles wat ons verenigt wordt aangevallen.
• Niet Rusland maar Europa lijdt het meest onder de economische sancties omdat we het zonder Russisch gas en olie moeten doen. Met als gevolg torenhoge benzineprijzen (150 euro voor een volle tank). Volgens geschiedenisdocent Abdoelmanov zullen we in Europa noodgedwongen binnenkort weer op paarden rijden.
• In de VS houden ze demonstraties om Rusland te steunen.
• Er zijn geen lokale landbouwproducten in Europa. In Frankrijk zijn ze gewend om oesters en kikkers te eten, maar voor bijvoorbeeld Engeland is het eten echt een probleem.
• Rusland kan Oekraïne in een paar dagen vernietigen.
• De Krimse Lente is het moment dat, volgens Rusland, de Krim zich aansloot bij Rusland! De Krim scheidde zich af van Oekraïne omdat die weigerde om de infrastructuur van De Krim te verbeteren.
• ‘Het is van groot belang om afwijkende opvattingen uit te bannen zodat er geen politieke verdeeldheid heerst in ons land.’ (geschiedenisdocent Abdoelmanov)
• ‘Je liefde voor het vaderland is verplicht net als je liefde voor je moeder.’
• (geschiedenisdocent Abdoelmanov)
• ‘Als je in dit land geboren bent en je vindt dat we hier niet goed bezig zijn, ga dan weg. Ga naar een land waar het je beter bevalt. Als je hier woont maar niet van dit land houdt, ben je een parasiet. Ga weg.’ (geschiedenisdocent Abdoelmanov)

Pavel Talankin over geschiedenisdocent Abdoelmanov

Pavel Talankin vertelt dat hij Abdoelmanov ergens wel begrijpt, want hij is gehersenspoeld en daardoor overtuigd van zijn eigen gelijk. Maar Pavel Talankin maakt zich zorgen over de kinderen die les van hem krijgen:

‘Zij hebben nog niet geleerd hoe ze hun leven moeten leiden. Zij kunnen dat soort beslissingen nog niet nemen.’

Oorlogspropaganda in heel Rusland

Behalve op school wordt er in heel Rusland oorlogspropaganda gemaakt. Zo wordt Pavel gevraagd om een demonstratie voor de oorlog te filmen. Hij vertelt dat in het hele land een ‘informatie oorlog woedt’. Iemand zegt bijvoorbeeld:

‘We moeten ze niet uit haat doden, maar uit liefde voor onze kinderen.’

Pavel voelt zich steeds minder thuis op school en in de stad waar hij woont.

Pavel is gevlucht

In de zomer van 2024 is Pavel gevlucht en woont nu ergens in Tsjechië. Hij heeft een hoge prijs betaald voor zijn documentaire, want hij heeft enorme heimwee naar zijn geboortestad en land, maar wordt door Rusland officieel gezien als een staatsvijand.

Toch staat hij nog steeds achter zijn keuze. Hij hoopt dat zijn documentaire de Russen wakker schudt, en ze bewust maakt dat de informatie die ze krijgen niet objectief is maar oorlog propaganda. In de documentaire zegt Pavel dat de mensen in Rusland die actief demonstreren tegen de oorlog dapper zijn. Pavel Talankin:

‘Ik wou dat ik net zo dapper was als zijn. Maar ik ben niet dapper.’

Dit maakte indruk op mij; hier is dus iemand die zichzelf niet als dapper beschouwt maar desondanks risico’s durft te nemen en zich uit te spreken tegen gebeurtenissen waarmee hij het niet eens is.

Dan ben je dus eigenlijk dubbel dapper.

Mijn conclusie over Mr. Nobody Against Putin: Mooi, onheilspellend en eng

Eén van de scenes in deze documentaire die mij trof is een fragment waarin Putin het volgende zegt:

‘War is won by teachers and not by soldiers.’

Dat verklaart waarom de overheid het onderwijsprogramma dicteert: hij manipuleert nieuwe generaties schoolkinderen tot oorlogszuchtige volwassenen die met hun hele hart geloven dat oorlog voeren tegen de wereld in het belang van Rusland is… Hoe eng is dat!

Mr. Nobody Against Putin trailer

Hieronder de trailer van Mr. Nobody Against Putin:

Mr. Nobody Against Putin kijken

Je kunt Mr. Nobody Against Putin gratis kijken via NPO Start.

P.S Ik vind de filmposter echt geweldig!

Leestip

• Een Rus als ik

Wat vind jij van Mr. Nobody Against Putin?