Lezen met ALS: kan lezen troosten?

Last updated on November 3rd, 2025 at 08:37 am

In zijn boek Lezen met ALS onderzoekt Pieter Steinz of boeken kunnen troosten. Steinz:

‘Literatuur is een mood changer, een tijdmachine, een tour-operator, een herinneringsactivator. Maar kan ze ook daadwerkelijk vertroosten?’

Pieter Steinz verbindt het verloop van zijn ziekte aan boeken die hij las of herlas. Denk aan schrijvers als Kafka, Dickens, Shakespeare. Maar hij wijdt ook een hoofdstuk aan een boek van Asterix en Obelix, Astrid Lindgren en Alice in Wonderland.

Over lezen met ALS: Wie is Pieter Steinz?

Pieter Steinz is journalist, literair criticus en schrijver van non-fictie. In 2013 kreeg hij de diagnose ALS. Een spierziekte waaraan je overlijdt en waarvan geen genezing mogelijk is. Hij overleed in augustus 2016 op tweeënvijftigjarige leeftijd.

Bundeling van artikelen over lezen als palliatieve zelfzorg

In een serie voor NRC Handelsblad en nrc.next schreef hij over zijn ziekte en bracht hij zijn ervaringen in verband met literatuur. Lezen met ALS is een bundeling van die artikelen. Ik vond het heel bijzonder om te lezen hoe hij omging met de diagnose. Hij schrijft daarover:

‘Als ik mij vroeger dit soort slechtnieuwsgesprekken voorstelde, dan was dat altijd in termen van ‘een zwart gat’ of ‘de grond die onder je voeten wegzinkt.’ Nu merkte ik daar niets van. Ik voelde vrij weinig, en zeker geen wanhoop. Niet omdat ik in staat van ontkenning verkeerde. Niet omdat ik hoop koesterde (…). Maar gewoon omdat de nuchterheid als vanzelf kwam. Ik had in mijn leven te veel geluk gehad om niet te kunnen berusten in botte pech.’

Sterven met de waardigheid van Socrates

Zo hoopt hij net zo waardig te sterven als Socrates die zonder morren zijn gifbeker leegdrinkt. En vindt hij Astrid Lindgrens karakter van Karlsson van het dak een voorbeeld als het gaat om een positieve instelling.

Antwoord op de vraag: kunnen boeken troosten?

Pieter Steinz concludeert aan het eind van Lezen met ALS dat hij weinig kan zeggen op de vraag of literatuur kan troosten. Maar wel kan hij met zekerheid zeggen dat hij veel plezier en troost heeft gekregen door erover te schrijven.

Conclusie over Lezen met ALS

Lezen met ALS is op verschillende niveaus de moeite waard. Ik vond het hoopgevend om te lezen hoe Steinz met zijn ziekte omgaat. Hij is heel accepterend en rustig. Er is geen wanhoop.

Daarnaast heb ik nu allemaal nieuwe boeken die ik nog wil gaan lezen.

Pieter Steinz en zijn dochter bij DWDD

Naar aanleiding van hun samen geschreven boek Gids voor de Wereldliteratuur een gesprek met Jet Steinz bij DWDD.

Lezen met ALS lezen?

Lezen met ALS is onder andere te koop bij bol.com en je lokale boekhandel. Je vindt het ook in de bibliotheek. Op bol.com vind je een gratis inkijkexemplaar!

Leestips

• Interview via de mail met Pieter Steinz over Lezen als palliatieve zelfzorg (hij kon toen niet meer praten, maar nog wel typen)
• De boekenapotheek

Wat vind jij: kan literatuur troosten?