Lezen voor de lijst: Van Eline Vere tot ‘Ik kijk de film wel’
Toen ik in mijn eindexamenjaar voor het VWO zat was lezen voor de lijst een flinke klus. Mijn school had een systeem waarbij een boek 1 tot maximaal 5 aantal punten opleverde. In totaal moest je voor 30 punten boeken lezen voor het vak Nederlands.
Lezen voor de lijst
De makkelijke boeken leverden één punt op en de moeilijkste boeken maar liefst vijf punten. Ik had me een beetje vergist in de hoeveelheid tijd die ik had om te lezen voor de lijst,aangezien ik ook moest lezen voor de vakken Engels, Duits en Frans. Daarom koos ik noodgedwongen voor boeken die vijf punten waard waren. Op die manier had ik aan zes boeken genoeg om het minimum van 30 punten te halen. Eline Veere was één van de boeken die me vijf punten opleverde, evenals Opwaaiende zomerjurken van Oek de Jong.
Maar doordat ik de boeken nogal gestresst en in een korte tijd achter elkaar had gelezen kreeg ik bij het mondeling Nederlands een enorme black-out en had plotseling geen idee meer waar die Opwaaiende zomerjurken over gingen.
- middeleeuwen: 1 boek
- renaissance en barok: 1 boek
- verlichting en romantiek: 1 boek
- 1880-1940: 2 boeken (of 3 in 2026)
- 1940-heden: 7 boeken (of 6 in 2026)
Toen mijn kinderen moesten lezen voor de lijst
Toen mijn kinderen moesten lezen voor de lijst was ik onaangenaam verrast door de boeken die voldeden. Waar ik me dus door Eline Vere moest worstelen, mocht mijn oudste dochter gewoon Esther Verhoef lezen! Sterker nog, de school vond het ook goed als ze de film van een boek keek!
En nu las ik gisteren in de krant dat er scholen zijn waar een computerspel spelen in plaats van een boek lezen voor de leeslijst actief wordt gepromoot. De game maakt het verhaal toegankelijker, en zo hoeven kinderen niet ‘hele lappen tekst’ te lezen.
Lezen voor de lijst havo ervaring
Mijn zoon Piet deed havo en weet zich met veel pijn en moeite te herinneren dat hij twee boeken moest lezen voor de lijst. Hij las De trein der traagheid en een boek van Stephen King voor het vak Nederlands. Die laatste voldoet dus totaal niet aan de eis dat het boek oorspronkelijk Nederlandstalig moet zijn. Ook voldoet het aantal gelezen boeken niet aan de norm. Niettemin heeft mijn zoon zonder moeite zijn Havo diploma gehaald. Ik snap er niets van.
Lezen voor de lijst gymnasium ervaring
Dan maar naar mijn jongste dochter. Die meende maar liefst 20 boeken te hebben gelezen voor de lijst maar het bleken er maar 12 te zijn. Zij heeft de meeste boeken ook daadwerkelijk gelezen, maar bekende dat ze van een aantal alleen de samenvatting las. De volgende titels kon ze zich nog herinneren: De trein der traagheid, Een schitterend gebrek, Camera Obscura, Van den vos Reynaerde en De engelenmaker.
Lezen voor de lijst
Lezen voor de lijst bestaat dus nog steeds. Op de website van DUO vond ik de moderne regels en voorwaarden voor lezen voor de lijst. VWO leerlingen moeten 12 boeken lezen voor de lijst:
- middeleeuwen: 1 boek
- renaissance en barok: 1 boek
- verlichting en romantiek: 1 boek
- 1880-1940: 2 boeken (of 3 in 2026)
- 1940-heden: 7 boeken (of 6 in 2026)
Voor Havo leerlingen is de instructie kort en algemeen: Zoek acht boeken uit de periode 1880 tot heden. Ze mogen geen jeugdliteratuur, vertaalde literatuur, twee boeken van dezelfde auteur en non-fictie kiezen. Bij het kiezen van de boeken mogen leerlingen gebruikmaken van informatie die staat op lezenvoordelijst.nl (15-18 jaar). VMBO leerlingen krijgen een lijst met titels waaruit ze drie boeken moeten lezen.
Vijfentachtig % van de docenten Nederlands laat leerlingen zelf titels kiezen, en keurt deze titels vervolgens goed of af. Ongeveer een derde van de docenten geeft aan dat leerlingen kunnen kiezen uit een lijst met titels die de docent of sectie Nederlands heeft samengesteld.*
Lezenvoordelijst.nl: 4 lees niveau’s
Er is een speciale website lezenvoordelijst.nl waar je heel handig kunt zoeken naar boeken om te lezen. Je vindt daar verschillende lijsten met boekentips gebaseerd op leeftijd en op leesniveau. Je kunt een test doen waarbij je allerlei vragen moet beantwoorden over onder andere hoe graag en hoe vaak je leest en wat je interessant vindt.
Op basis van je antwoorden krijg je vervolgens een lijst met boeken die aansluiten bij je niveau en bij je interesses. De eerste vraag gaat over je schooltype en de rest gaat over je interesses en wat je van lezen vindt. Op basis van de antwoorden krijg je dan een niveau:
- Niveau 1: Belevend lezen. Je leest vooral voor de ontspanning en kiest boeken die aansluiten bij je eigen leefwereld. Je wilt je kunnen inleven in de personages en vindt actie en spanning belangrijk.
- Niveau 2: Verkennend / Ontdekkend lezen voor beginners. Je leest om je eigen wereld te verkennen. Je vindt het niet erg om boeken voor school te lezen en pakt al eens een ander genre. Je hoofdpersoon mag wat ouder zijn en je leest graag over hun ontwikkeling. Verwacht aan begin 4e klas mavo/havo.
- Niveau 3: Reflecterend lezen. Je vindt lezen niet vervelend en begint na te denken over de thematiek. Je bent geïnteresseerd in de motieven van personages en kunt over een verhaal reflecteren in plaats van het alleen maar spannend te vinden. Verwacht aan eind havo 5.
- Niveau 4: Interpreterend lezen. Dit is een uitdagend niveau waarin je leest over onderwerpen of personages die verder van je afstaan. Je hebt oog voor de schrijfstijl, de opbouw, en de manier waarop de schrijver het verhaal vertelt. Verwacht aan eind VWO 6.
- Niveau 5: Letterkundig lezen
- Niveau 6: Academisch lezen
Ik heb het even opgezocht in de catalogus en Eline Vere krijgt niveau 5 😉) De eetclub van Saskia Noort is niveau 1. Een vlucht regenwulpen van Maarten ‘t Hart, ook zo’n klassieker uit ‘mijn tijd’ is niveau 4.
Meest gelezen boeken voor de lijst ≠ de populairste boeken
Onderstaande Top 10 van meest gelezen boeken voor de lijst komt uit het wetenschappelijk onderzoek ‘De praktijk van de leeslijst‘ van Jeroen Dera (Stichting Lezen). Let op: dat ze zo vaak gelezen worden betekent niet dat ze ook leuk gevonden worden. Dat zie je terug in het gemiddelde cijfer dat leerlingen een boek gaven! Karel ende Elegast krijgt maar een 5,9. De reden dat boeken als Karel ende Elegast en Van den vos Reynaerde in de top 10 staan is omdat ze vaak verplicht zijn op school.
1. Het gouden ei van Tim Krabbé (6,8)
2. De aanslag van Harry Mulisch (7,1)
3. Karel ende Elegast (5,9)
4. Het diner van Herman Koch (6,7)
5. Hersenschimmen van Bernlef (7,2)
6. De donkere kamer van Damocles van Willem Frederik Hermans (6,6)
7. Van den vos Reynaerde (6,2)
8. Max Havelaar (6,2)
9. Turks fruit van Jan Wolkers (6,6)
10. Sonny Boy van Annejet van Zijl (7,2)
De reden dat boeken als Karel ende Elegast en Van den vos Reynaerde zoveel gelezen worden is niet omdat leerlingen ze zo leuk vinden maar omdat ze vaak verplicht zijn!
Laten we nu naar een veel leukere lijst met boeken gaan, namelijk een lijst met meest gewaardeerde boeken voor de lijst!
Meest gewaardeerde boeken voor de lijst: deze boeken vonden leerlingen leuk!
Hieronder de boeken die leerlingen ook echt leuk vonden om te lezen. Ik heb er ook het niveau bij gezet waar mogelijk!
1. De Engelenmaker van Stefan Brijs (8,1) niveau 4
2. Het smelt van Lize Spit (8,0) niveau 3
3. Lieveling van Kim van Kooten (8,0) Niveau 2
4. Alleen met de goden van Alex Boogers (8,0) Niveau 3
5. Komt een vrouw bij de dokter van Kluun (7,9) Niveau 1
6. IV van Arjen Lubach (7,9)
7. Montyn van Kooiman (7,7) Niveau 3
8. Vele hemels boven de zevende Griet op de Beeck (7,9)
9. Efter van Hanna Bervoets (7,7)
10. Hex van Thomas Olde Heuvelt (7,5) Niveau 2
AVI- niveaus en Lezen versus Lezen voor de lijst niveaus
Ik vroeg me af of er een verband is tussen de AVI-niveaus voor lezen op de basisschool en de niveau’s voor lezen voor de lijst. Maar de AVI niveau’s gaan over technische leesvaardigheid en de lezen voor de lijst niveaus gaan over literaire ontwikkeling.
Tot slot
De criteria voor lezen voor de lijst vielen mij erg mee, maar tegelijkertijd hoor en zie ik dat steeds meer leerlingen niet echt meer lezen voor de lijst. Ze kijken bijvoorbeeld in plaats daarvan naar de verfilming van een boek of kiezen voor een luisterboek. En nu is er dus ook nog de optie om de game van een boek te spelen. Ik vind het allemaal erg bijzonder.
*Bron: Lezen.nl
Wat zijn jouw ervaringen met lezen voor de lijst?
